Kunnen bepaalde voedingsmiddelen klachten veroorzaken of verergeren? En kan voeding invloed hebben op hoe je je voelt, hoeveel energie je hebt, hoe prikkelbaar je bent of zelfs hoe druk je bent?
Het zijn vragen die ik interessant vind vanuit mijn werk als kinesioloog, maar ook vanuit mijn eigen ervaring.
Want toen ik ongeveer zeven jaar oud was, merkte ik al dat voeding iets met mij leek te doen.
Mijn ervaring begon al toen ik zeven was
Als kind was ik behoorlijk druk. Niet een beetje druk, maar soms écht heel druk.
Via kinesiologie werd bij mij destijds gekeken naar mogelijke verbanden tussen mijn klachten en voeding. Daar kwam naar voren dat bepaalde voedingsmiddelen bij mij mogelijk een rol speelden.
Een voorbeeld dat me altijd is bijgebleven, is een Smartie.
Wanneer ik een Smartie kreeg, leek het soms alsof er een knop werd omgezet. Ik kon daarna enorm druk worden. Voor mijn omgeving was het misschien gewoon een enthousiast, beweeglijk kind. Maar achteraf gezien ben ik me steeds meer gaan afvragen: wat gebeurt er eigenlijk in het lichaam wanneer je iets eet waarop je gevoelig reageert?
Die ervaring uit mijn jeugd is één van de redenen waarom voeding en de reactie van het lichaam mij zijn blijven interesseren.
Nu ik zelf als kinesioloog werk, kijk ik daarom met andere ogen naar dit onderwerp.
Niet vanuit het idee dat één voedingsmiddel de oorzaak is van een bepaalde klacht, maar vanuit nieuwsgierigheid naar het hele plaatje.
Histamine en voeding
Histamine is een stof die van nature in ons lichaam voorkomt en onder andere betrokken is bij afweerreacties en ontstekingsprocessen. Histamine kan ook in voeding voorkomen.
Wanneer we het hebben over histamine en voeding, gaat het vaak over de vraag of bepaalde voedingsmiddelen bij gevoelige mensen klachten kunnen uitlokken of versterken.
Daarbij is het belangrijk om een onderscheid te maken.
Een voedselallergie is iets anders dan een voedselintolerantie of een mogelijke gevoeligheid voor histamine. Bij een echte voedselallergie speelt het immuunsysteem een specifieke rol en is een goede medische beoordeling belangrijk.
Bij wat vaak “histamine-intolerantie” wordt genoemd, is het beeld ingewikkelder. Er bestaat geen eenvoudige test waarmee je bij iedereen kunt vaststellen dat histamine de oorzaak van de klachten is. Onderzoek laat juist zien dat de diagnostiek lastig kan zijn.
Toch ervaren sommige mensen duidelijk dat bepaalde voedingsmiddelen samen lijken te hangen met hun klachten.
En juist daar vind ik het interessant om te kijken naar het individuele verhaal.
Welke voedingsmiddelen kunnen een rol spelen?
Wanneer mensen spreken over histaminegevoeligheid of voedingsmiddelen die klachten kunnen uitlokken, worden verschillende producten genoemd.
Denk bijvoorbeeld aan:
eieren, melk, schelpdieren, aardbeien, chocolade, bananen, papaja, ananas, bepaalde noten en alcohol.
Ook gerijpte en gefermenteerde voedingsmiddelen worden vaak genoemd in verband met histamine.
Maar hier is een belangrijke nuance nodig.
Het betekent niet dat al deze voedingsmiddelen automatisch veel histamine bevatten of bij iedereen klachten veroorzaken. De reactie kan per persoon verschillen. Ook kunnen sommige voedingsmiddelen om andere redenen klachten geven.
Daarom vind ik het interessanter om niet alleen te kijken naar een algemene lijst met “verboden voedingsmiddelen”, maar vooral naar de vraag:
Wat merk jij zelf na het eten van bepaalde voedingsmiddelen?
Welke klachten kunnen voeding en overgevoeligheid geven?
Een reactie op voeding kan zich op allerlei manieren uiten.
Sommige mensen merken vooral lichamelijke klachten, zoals:
- jeuk of huidreacties;
- roodheid;
- hoofdpijn;
- buikpijn;
- een opgeblazen gevoel;
- misselijkheid;
- diarree;
- vermoeidheid;
- hartkloppingen of een warm gevoel.
Bij een echte allergische reactie kunnen de klachten veel ernstiger zijn. Zwelling van bijvoorbeeld lippen of tong, ademhalingsproblemen of een ernstige allergische reactie vragen uiteraard om medische hulp. Voedselallergieën kunnen namelijk ook ernstige reacties veroorzaken.
Maar er zijn ook mensen die vooral iets merken aan hun energie, prikkelbaarheid, concentratie of gedrag.
En daar komt ADHD in beeld.
Kan voeding invloed hebben op hyperactiviteit en ADHD?
Dit is een onderwerp waar al langere tijd onderzoek naar wordt gedaan.
Sommige onderzoeken naar eliminatie- of restrictiediëten bij kinderen met ADHD hebben verbeteringen in symptomen gevonden. Tegelijkertijd is het bewijs niet sterk en consistent genoeg om een eliminatiedieet als algemene behandeling voor ADHD aan te bevelen. NICE beschrijft het bewijs voor voedingsinterventies als onvoldoende en adviseert onder andere om een voedings- en gedragsdagboek te gebruiken wanneer er een duidelijke verdenking bestaat dat bepaalde voeding het gedrag beïnvloedt.
Dat vind ik een belangrijk onderscheid.
Voeding is niet simpelweg de oorzaak van ADHD.
Maar dat betekent ook niet dat voeding voor ieder individu helemaal geen rol kan spelen.
Sommige mensen merken bijvoorbeeld dat ze na bepaalde voedingsmiddelen meer onrust ervaren, minder goed slapen of zich minder goed kunnen concentreren.
Mijn eigen ervaring als zevenjarige maakt dat onderwerp voor mij extra herkenbaar.
Die ene Smartie
Als ik terugdenk aan mijn jeugd, vind ik het eigenlijk bijzonder hoe duidelijk sommige ervaringen in mijn geheugen zijn gebleven.
Een Smartie.
Zo klein.
Maar bij mij leek het verschil soms enorm.
Ik kon na zo’n snoepje ineens ontzettend druk worden. Als kind dacht ik daar natuurlijk niet bewust over na. Ik wist alleen dat ik me voelde zoals ik me voelde.
Pas veel later ben ik voeding en de mogelijke invloed daarvan op het lichaam anders gaan bekijken.
Ik wil daar ook meteen een belangrijke nuance bij geven: mijn ervaring is mijn ervaring. Ik beweer daarmee niet dat Smarties ADHD veroorzaken of dat ieder kind hetzelfde reageert.
Maar juist persoonlijke ervaringen kunnen soms een aanleiding zijn om beter te gaan observeren.
Een eliminatiedieet: zomaar alles schrappen?
Wanneer je het idee hebt dat voeding een rol speelt, kan de neiging ontstaan om meteen allerlei voedingsmiddelen weg te laten.
Dat zou ik niet zomaar doen.
Zeker bij kinderen kan het schrappen van veel voedingsmiddelen leiden tot tekorten of een onvoldoende volwaardige voeding. Bij echte voedselallergieën worden eliminatiediëten wel gebruikt, maar daarbij is een goede diagnose en voedingskundige begeleiding belangrijk.
Een veel interessantere eerste stap kan zijn om eerst goed te observeren.
Bijvoorbeeld met een voedingsdagboek.
Schrijf op:
- wat je eet en drinkt;
- wanneer je iets eet;
- welke klachten je ervaart;
- hoe je energie is;
- hoe je slaapt;
- hoe prikkelbaar of rustig je bent;
- hoe je concentratie is;
- en of je iets bijzonders opmerkt na een bepaald voedingsmiddel.
Zo kun je soms patronen ontdekken die je anders niet zou zien.
Niet iedereen reageert hetzelfde
Wat voor de één een probleem lijkt te zijn, kan voor een ander helemaal geen probleem vormen.
Dat geldt ook voor histamine en voeding.
Daarom ben ik voorzichtig met lange lijstjes waarop staat wat je allemaal niet zou mogen eten.
Het lichaam is geen standaardrecept.
Een voedingsmiddel dat iemand prima verdraagt, kan bij een ander klachten geven. En andersom.
Daarom vind ik het belangrijk om niet alleen naar een voedingsmiddel te kijken, maar naar de mens als geheel.
Wat heeft voeding te maken met allergische reacties?
Bij een echte voedselallergie reageert het immuunsysteem op een allergeen. Bekende voedselallergenen zijn onder andere melk, ei, pinda’s, noten, vis en schaaldieren. Een goede diagnose is belangrijk, omdat een echte allergie soms ernstige reacties kan veroorzaken.
Histamine speelt een belangrijke rol bij allergische reacties, maar daarmee zijn niet alle klachten na het eten automatisch een allergische reactie.
Dat onderscheid is belangrijk.
Wanneer je na een voedingsmiddel klachten ervaart, kan er sprake zijn van een allergie, intolerantie, een andere voedselreactie of iets dat helemaal niets met dat voedingsmiddel te maken heeft.
Juist daarom is zorgvuldig kijken zo belangrijk.
Kijken naar het hele lichaam
Als kinesioloog vind ik het interessant om niet alleen naar één klacht te kijken.
Een klacht staat namelijk nooit helemaal op zichzelf.
Hoe slaap je?
Hoeveel prikkels krijg je op een dag?
Hoe ziet je voedingspatroon eruit?
Wanneer ontstaan de klachten?
Zijn er bepaalde omstandigheden waarin ze erger worden?
En zie je steeds opnieuw een verband met bepaalde voedingsmiddelen?
Dat zijn voor mij interessante vragen.
Niet om meteen een conclusie te trekken, maar om beter te leren luisteren naar wat je lichaam aangeeft.
Mijn ervaring is de reden dat ik blijf kijken
Misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste reden waarom dit onderwerp me zo blijft boeien.
Ik was zelf ooit dat drukke zevenjarige kind.
Dat kind dat na een Smartie ineens alle kanten op kon gaan.
Ik wist toen niet waarom.
Jaren later ben ik me steeds meer gaan verdiepen in de mogelijke relatie tussen voeding, het lichaam en klachten. En inmiddels kijk ik daar als kinesioloog dagelijks met belangstelling naar.
Niet met het idee dat voeding alles verklaart.
Maar wel met de overtuiging dat het soms de moeite waard kan zijn om verder te kijken dan alleen het symptoom.
Want soms vertelt je lichaam een verhaal dat je nog niet eerder hebt gehoord.
Heb jij het idee dat bepaalde voeding invloed heeft op jouw klachten?
Misschien herken je jezelf, je kind of iemand uit je omgeving hierin.
Het kan dan interessant zijn om eerst eens bewust te observeren welke voedingsmiddelen je gebruikt en wat je daarna opmerkt.
En als je daarin steeds terugkerende patronen ziet, kan dat een aanleiding zijn om verder te onderzoeken wat er speelt.
Als kinesioloog kan ik samen met je kijken naar de signalen die je zelf opmerkt en naar mogelijke verbanden binnen jouw persoonlijke situatie.
Lieve groet, Roosje
Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medische diagnose of behandeling. Bij een vermoeden van voedselallergie, ernstige allergische reacties of aanhoudende klachten is het belangrijk om contact op te nemen met een arts of andere bevoegde zorgprofessional. Schrap bij kinderen niet zomaar grote groepen voedingsmiddelen uit het dieet zonder deskundige begeleiding.
