In mijn werk begeleid ik kinderen en gezinnen met uiteenlopende ontwikkelings-, regulatie- en eetproblemen. Eén daarvan is ARFID.
ARFID staat voor Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder en wordt in de DSM-5 beschreven als een eetstoornis waarbij sprake is van een vermijdend of restrictief eetpatroon, zonder dat er sprake is van een verstoord lichaamsbeeld of een wens om af te vallen. Het gaat dus niet om “niet willen eten om gewicht”, maar om eten dat op één of meerdere manieren als spannend, overweldigend of bedreigend wordt ervaren.
In de praktijk zie ik dat ARFID vaak grote impact heeft op het dagelijks leven van kinderen en hun gezin. Eten is zelden nog een neutraal moment. Het kan gaan om een zeer beperkte voedselkeuze, het consequent weigeren van nieuwe voeding, of spanning en stress rondom eetmomenten. Dit kan doorwerken in sociale situaties, op school, bij logeerpartijen en in de dagelijkse gezinsdynamiek.
Wat ARFID complex maakt, is dat er meestal niet één oorzaak is. Vaak spelen sensorische gevoeligheden (zoals textuur, geur of temperatuur), eerdere negatieve eetervaringen (bijvoorbeeld verslikken of misselijkheid), en/of angst- en spanningsreacties een rol. Deze factoren versterken elkaar en zorgen ervoor dat het eetpatroon steeds verder kan inkrimpen.
Een voorbeeld uit de praktijk: Max
Max is 8 jaar en eet al zolang zijn ouders zich kunnen herinneren heel selectief. Zijn veilige lijst is kort: wit brood zonder korst, droge pasta, appelmoes en kipnuggets. Alles wat nieuw is, gemengd wordt aangeboden of een onverwachte structuur heeft, roept weerstand op.
Wat in eerste instantie werd gezien als “kieskeurig eten”, bleek in de loop van de tijd steeds meer gepaard te gaan met spanning. Nieuwe voeding kon bij Max leiden tot kokhalzen of misselijkheid. Eetmomenten werden daardoor steeds beladener. Zijn ouders gingen maaltijden aanpassen om rust te bewaren, maar onbedoeld werd de veilige lijst steeds kleiner.
Bij Max zie je hoe een patroon zich kan versterken: hoe meer spanning er ontstaat rond eten, hoe sterker de behoefte wordt om vast te houden aan het bekende. En hoe kleiner het eetpatroon wordt, hoe groter de angst voor iets nieuws kan worden.
In de begeleiding kijk ik daarom niet alleen naar voeding zelf, maar juist ook naar de onderliggende spanning en angst, de voorspelbaarheid van eetmomenten en het stap voor stap opbouwen van vertrouwen en tolerantie. Kleine, haalbare stappen zijn hierin vaak belangrijker dan snelle veranderingen.
In mijn komende bijdrages neem ik je mee in wat ARFID precies is, waarom het zo hardnekkig kan zijn en wat in de praktijk vaak wel helpt.
Lieve groet, Roosje
